کنسرتو بهار ویوالدی و مقدمه ای بر آثار باخ- نویسنده و آموزگار : رابعه رضوی علوی

محل تبلیغات شما محل تبلیغات شما

تاریخ موسیقی دوره باروک - بررسی  کنسرتو بهار چهارفصل ویوالدی - مقدمه ای بر زندگی و آثار یوهان سباستین باخ
نویسنده و گوینده و آموزگار : اینجانب - رابعه رضوی علوی (عسل)
منبع آموزشی : کتاب درک و دریافت موسیقی - اثر : راجر کیمی ین
زمستان 1395 خورشیدی - 2017 میلادی
درود بر یاران .
نسخه شنیداری این مجموعه آموزشها را به گویندگی و تدریس و اجرای اینجانب در آرشیو تابستان 2016 یکتا کانال رسمی تلگرامم بشنوید.  
کنسرتوی بهار از چهار فصل  ویوالدی را در نوشتار حاضر مورد تحلیل موسیقایی قرار خواهم داد. این اثر در خویش چهار کنسرتو ویلون سولو ، ارکستر زهی و باسو کنتینوئو را جای داده است.
نوای خوش بلبلان در بهاران و گذر نسیم و ایماژهای شاعرانه ویوالدی بس غزل آگین در آغاز پارتیتور به وصف طبیعت پیش از هر موومان دست می یازد و چنین است که او می کوشد آیینه ای تمام عیار از بهار را مقابل رویمان بنهد. اثر چهار فصل در هر 4 بخش سازنده اش ( بهار و تابستان و پاییز و زمستان) ، به نوعی "موسیقی برنامه ای" در باروک  شباهت می یابد که در آنها ترکیب کاملی از داستان و اشعار با موسیقی به گوش شنونده می رسد و در دوره های پسین همچون "رمانتیک " نیز ، بالنده تر می شود. این میان ، بهار، دل آویزترین است و نه تنها به وقت حیات ویوالدی ، در عهد لوئی پانزدهم فرانسه ،که در همه روزگاران پس از او نیز ، بس شنیدنی و تازه است.
موومانهای سه تایی کنسرتوی بهار "ویوالدی" ، نخست شتابان و سپس در دومین موومان ،آهسته و در واپسین و سومین ، شتابان و چالاک است و  از "فرم ریتورنلو" در دو موومان تندش (یکم و سوم ) ، بهره می گیرد.
موومان یکم - آلگرو در می ماژور است که با ریتورنلو نمادی از بهار است که نخست تم را قوی تر نواخته و آنگاه نرم و آرام ، تکرار شده و نمونه ای دقیق از "دینامیک پله ای دوره باروک " است . پس از تم ریتورنلو ، سولویی بس طولانی نواخته می شود و  توتی ، کوتاهتر،بخشی از تم ریتورنلو را می نوازد.نقش تریل های زیر که در بخش سولو ارائه می شود ، تجسم نوای خوش بلبلان انگار به زبان ساز تکنواز و دو ویلون سولو است که این بخش مورد تقلید قرار می گیرد.
اپیزود دوم نوای رود است که با دینامیسم ملایمی نمایانده شده و ویلونها آن را می نوازند تا به سولوی پس از آن برسیم که  زهی ها ، "ترومولو" ، نواخته و گامهایی را بس شتابان اجرا می کنند  و نمادی از تندر و آذرخش آسمان است.
اما دیری نمی گذرد که "تم ریتورنلو" در تنالیته "مینور"، ظاهر می شود به جای آنکه "ماژور " باشد و با بافتی متفاوت ، "پاساژها"ی این ایماژهای بهارگونه سولو را شکل می دهند . آنچه می نوازند، اصولا همسان  با "تم بازگشت یابنده ریتورنلو" نیست . خوش نوا و شادمانه و ساده و آلگرو و هوموفونیک ، چون بهاران است.
این کنسرتو برای "ساز ویلون و ارکستر زهی " ، اپوس 8 ، شماره یک از مجموعه "چهارفصل " آنتونیو ویوالدی (1725) بوده ، که در موومان نخست ، آلگرو ست و چهارتایی (4/4) در می ماژور با سازهایی همچون ویلون ، سولو و ارکستر زهی و کلاوسن(باسوکنتینوئو) ، ارمغان بهاران است .
بخش آ ، توتی تم ابتدایی ریتورنلو را فورته نواخته که در تکرار ، چنان که گفتیم، ملایم و پیانو می شود .
با چهار دیز (فا دیز ، دو دیز ، سل دیز ، ر دیز ) در ابتدای خط حامل کلید سل 4/4 :
 می چنگ اکتاو فورته در میزان نخست ، سل اکتاو - سل اکتاو چنگ در کنار سل اکتاو چنگ - فا اکتاو و  می اکتاو  هر دو ، دولاچنگ - سی سیاه نقطه دار  اکتاو بالای خط اضافه نخست بالایی و سی اکتاو - لا اکتاو دولاچنگ در میزان دوم ،نواخته می شود تا در میزان سوم سل اکتاو - سل اکتاو هر دو چنگ ، سل اکتاو چنگ  و فا اکتاو  و می اکتاو دولاچنگ ، سی سیاه نقطه دار اکتاو بالای خط اضافه نخست بالایی حامل و سی - لا هر دو، دولاچنگ را به میزان چهارم رساند که شامل نتهای سل چنگ اکتاو ، لا اکتاو دولاچنگ - سی اکتاو دولاچنگ ، و لا اکتاو چنگ و سل اکتاو چنگ ، و فا اکتاو - ر اکتاو - سی هر سه چنگ است.
در پایان تم ریتورنلو ، فورته که در تکرار ، پیانو و ملایم در تنالیته ماژور اجرا می شود، این نتها نواخته می شوند :
چهار دیز می ماژور (فا دیز ، دودیز ، سل دیز، ر دیز) ، 4/4 ، کلید سل : می چنگ در میزان نخست ، سی اکتاو بالای خط اضافه نخست بالای حامل کلید سل ،لا اکتاو - سل اکتاو هر دو دولاچنگ ، لا اکتاو - سی اکتاو هر دو چنگ ،  دو چنگ دو اکتاو بالاتر ( یعنی روی خط دوم اضافه از بالا) و سی سیاه اکتاو و می چنگ  اکتاو در میزان دوم، نواخته شده و دو ی دو اکتاو بالاتر چنگ روی خط اضافه دوم بالایی ، سی اکتاو سیاه ، لا اکتاو چنگ ، سل اکتاو دولاچنگ و فا دولاچنگ و  فا سیاه  اکتاو تریل ،می سیاه اکتاو تریل ، در بخش ب با همراهی دو ویلون از ارکستر به ویلون سولو، تریل های زیر و تکرارها را می نوازند.بخش آ ، توتی تم ریتورنلو را فورته و قوی تر اجرا می کنند ، که همه تداعی گر آوای خوش بلبلان بهاری است .
بخش بی ، ملایم و پیانو است و ویلونسل ها ، چالاک و سرزنده در کنار ویلونها که آنان نیز پیانو و آرام  و پرکشش ، این قسمت را همراهی می کنند ، نتهایی بم تر را اجرا خواهند کرد . بنابراین نتهای اجرایی ویولونسل ها بم تر به گوش می رسد. بخش توتی در واپسین مرحله ، تم ریتورنلو پایانی را فورته می نوازند که این همه انگار همچو زمزمه رود است.   
بخش ب را سازهای زهی ترومولو نواخته ، فورته و  چالاک ، زیرتر با پاساژهای رخشان می نوازند و ساز ویولونسل نیز "ترمولویی" بم تر را در پاسخ ، می نوازد و در قسمت آ ،  تم ریتورنلو با  آوایینه ای مینور ، فورته وقوی ، توسط توتی نواخته می شود تا این بخش را  پایان دهد و نمادی از تندر و آذرخش باشد .   
اما آواز پرندگان در قسمت بی ، با همرهی دو ویلون ارکستر با ویلون سولوها ، نتهایی زیرتر و تریل گونه در آوایینه مینور را نواخته تا در بخش آ ، توتی ، آغاز را با تمی دگرگون شده  و به شکل فورته در آوایینه ماژور بنوازد .
بخش ب ، را ویلون سولوها، چالاک با همرهی باسوکنتینوئو ، نواخته تا توتی ، تم ریتورنلو را فورته اجرا کند و آنگاه ، در تکرار ، با آوایینه ای ماژور ، ملایم و پیانو اجرایش کند،و خود نمادی از صدای بلبلان بهاری باشد.
****
موومان دوم بهار ، لارگو پیانوسیمو سمپره ، که بی نهایت نرم و ملایم و دلپذیر و آرام ، کند و لطیف با فضایی روستاگونه ، که تنها صدای ویلون ها ، ویولاها و نیز ویلون سولو ، اجرایش می کنند ، با فیگورهای ویولاها ، دو نت کشیده - کوتاه از جهت الگوی ریتمیک را چندبار می نوازند و در این قسمت ، دگرگونی های بافت  و دینامیک بس اندک  می باشد .
موومان سوم بهار ، دانزا پاستوراله ( یا رقصی روستایی ) است که در همان آوایینه و تنالیته می ماژور ، توسط سولو و توتی اجرا شده با تم چالاک ریتورنلو ، و با ساختار ریتمیک (کشیده - کوتاه) که ضرباهنگی نقطه دار است ، در تداعی این رقص روستایی بر می آید . زهی های بم بس پرکشش ، همچون نی انبان نوازان ، نواهایی را تقلید می کنند تا سولو و ساز ویولون ؛ پاساژهایی باروکی را بنوازد که چندین سکانس ملودیک دارد .  
در کلید سل با چهار دیز ، فا دیز ، دو دیز ، سل دیز ، ر دیز ، 4/4 : لااکتاو- سل اکتاو - فا اکتاو - می اکتاو همگی دولاچنگ و رچنگ که با خط اتصال به هم پیوسته اند - ربکار 2 اکتاو بالاتر بالای خط دوم اضافه بالایی چنگ و دو 2 اکتاو بالاتر چنگ ، سی اکتاو بالا، چنگ ، دو 2 اکتاو بالاتر چنگ و  می 2 اکتاو بالاتر چنگ روی خط اضافه سوم از بالا و ر 2 اکتاو بالاترچنگ ، دو 2 اکتاو چنگ ، سی اکتاو بالا چنگ ، لا اکتاو بالا چنگ در میزان نخست ، دو  2 اکتاو بالاتر ، سی اکتاو بالا  و لادیز اکتاو بالا و سل اکتاو همگی دولاچنگ و فا اکتاو چنگ  که با خط اتصال به نتهای پیش از خود پیوسته ، می 2 اکتاو بالاتر روی خط سوم اضافه بالا ، ر 2 اکتاو بالاتر و دو 2 اکتاو بالاتر هر سه چنگ ، و ر 2 اکتاو بالاتر ، فا 2 اکتاو بالاتر بالای خط اضافه سوم از بالا ، می 2 اکتاو بالاتر جملگی چنگ و ر 2 اکتاو بالاتر ، دو 2 اکتاو بالاتر و سی اکتاو هر سه چنگ در میزان دوم.
فرم ریتورنلوی در بخش آ ، توسط توتی ، دلپذیر در آوایینه ای ماژور به بخش ب با اجرای ویلون سولو می رسد که باسوکنتینوئو همرهش ، بوده و آنگاه بخش ای  را در قسمت دوم ،توتی می نوازند که تم ریتورنلو دگرگون شده در مینور به قسمت بی ، می رسد که ویلون ارکستر و ویلون سولو دوباره آوایینه را به ماژور تغییر می دهند و آنگاه در قسمت سی ، ویلون سولو ، استاکاتو نواخته و ضرباهنگ شتابان تر با ویلونها  اجرا می شود.
بخش سوم اما در قسمت ای ، توتی ریتورنلو را نواخته که آوایینه ای ماژور داشته و  سپس ، دگرگونه تر در تنالیته مینور به گوش می رسدد. قسمت بی را ویلون سولو همراه با نوای پرکشش ویولونسلها ، کنترباس ها ، به آوایینه ای مینور ، ره می گشاید تا در بخش چهارم توتی ؛همان ریتورنلو را ماژور بنوازد.  
************
امروز تنها مقدمه کوتاهی بر زندگانی یوهان سباستین باخ ، عالی مقام موسیقی باروک خواهم نگاشت و روزهای دگر با دقت آثار این مهمترین آهنگساز همه دورانها را بررسی خواهیم کرد. او در سالهای پایانی قرن هفدهم (1685) ، در آیزناخ آلمان زاده می شود و در میانه قرن هجدهم ( 1750) دیده از جهان فرو می بندد. اگر خانواده باخ را یکی از پرشمارترین خاندانهای موسیقی دان بنامیم ، به گزاف سخنی نگفته ایم .او نزد پدر یا پسر عموی ارگ نوازش ،درسهای نخستین را در کودکی می آمورد تا 18 سالگی از ره رسد و او ارگ نواز شهر "آرنشتات " شود و "پدال گذاریهایش بر ساز ارگ " و " اجرای فوگ بداهه " او زبانزد خاص و عام می شود . نه سال و  از سال 1708 به بعد ،"کنسرت مایستر " دربار وایمار می شود و سپس به دربار "کوتن " می رود تا به اوج شهرت و ثروت  رسد.فاصله سالهای 1717 تا 1723 سرپرست ارکستر کوچک شهزاده این دربار است و در 1723 است که سرپرست موسیقی (کانتور) ، کلیسای سن توماس لایپزیگ و 4 کلیسای مهم این شهر می شود . باخ نشانه اختصاری جی - جی را به نشان یاری مسیح در آثار کلیسایی اش درج می کند و نیز نشانه های اس . دی  . جی یا سولی دئو گلوریا ، آفرینشگر شایسته ستایش است را می نگارد.
رهبر ارکستر ، آهنگساز قطعاتی برای کر و تکخوانان است و آموزگار شاگردان مدرسه سن توماس بوده و پس از آن در لایپزیگ ، کالج موسیقایی اش را سرپرستی می کند.آفرینش و تدریس و رهبری ارکستر را یکدم تا هنگام نابینایی محض در 1750 ، گاه مرگش ، رها نکرد. او نوازنده ارگ، کلاوسن ، بداهه نواز فوگ است و چون هستی او همزمان با پایان سبک باروک است در زمان خود ناشناخته تر از آن هنگامی است که سالها پس از مرگش ، مندلسون در قرن نوزدهم با اجرای پاسیون سن ماتیو ، هنر او را به مخاطبان موسیقی فاخر و اصیل ، نشان داد تا  همگان به چیره دستی بی مثال باخ در خلق آثاری بسیار پلی فونیک و پیچیده ، و سنگین ، آگاهی یابند. بر هر موسیقی دان آموزش دیده ای است که هر هنگام به بررسی این آفریده های بی نظیر در تاریخ موسیقی دست یازد.
در نوشتارهای آینده ، ویژگیهای موسیقی باخ و آثار مهم او را با یکدگر ، مرور و تحلیل موسیقایی خواهیم کرد.   
نسخه شنیداری آموزشهایم را در یکتا کانال رسمی تلگرامم و آرشیو تابستان 2016 بیابید.
نویسنده و گوینده و آموزگار تمامی این درسها : اینجانب - رابعه رضوی علوی ( عسل ) - ایران - تهران
rabeahrazaviofficial@
rabeahrazavi@

مشخصات

  • منبع: http://vocalistmezzosoprano.persianblog.ir/post/42
  • کلمات کلیدی: اکتاو ,ریتورنلو ,ویلون ,بالاتر ,سولو ,نواخته ,اکتاو بالاتر ,ویلون سولو ,اکتاو دولاچنگ ,اکتاو بالا ,اضافه نخست ,اکتاو بالاتر بالای
  • در صورتی که این صفحه دارای محتوای مجرمانه است یا درخواست حذف آن را دارید لطفا گزارش دهید.

تبلیغات

محل تبلیغات شما
محل تبلیغات شما

آخرین مطالب

آخرین ارسال ها

عکس آقای خامنه ای